قوانین جدید حمل و نقل بین المللی
مقدمه
سال ۲۰۲۵، تغییرات مقرراتی اساسی در حوزه حملونقل بینالمللی را شاهد بوده است.
این تحولات شامل مقررات زیستمحیطی، ایمنی حمل کالاهای خطرناک، کاهش انتشار گازهای گلخانهای و استفاده از فناوریهای دیجیتال پیشرفته میشود.
در ادامه به بررسی مهمترین این تغییرات میپردازیم.
۱. مقررات زیستمحیطی و کربنزدایی در حملونقل دریایی
• برای اولین بار، سازمان بینالمللی دریانوردی (IMO) مقررات الزامآور وضع کرده است:
از سال ۲۰۲۸، شرکتهای کشتیرانی ملزم به پرداخت هزینه انتشار دیاکسیدکربن خواهند بود. این سازوکار شامل تجارت اعتبارات کربن بوده و مشوق استفاده از فناوریهای پاک است.
• همچنین در توافقی تاریخی، بیشتر کشورهای بزرگ حملونقلی پذیرفتهاند که از سال ۲۰۲۷، مبلغ ۱۰۰ دلار بابت هر تُن گازهای گلخانهای دریافتی بیش از حد مجاز، پرداخت شود.
این اقدام برای حمایت از فناوریهای پاک و کشورهای در حال توسعه برنامهریزی شده است.
۲. استانداردهای جدید برای قراضهسازی کشتیها
• کنوانسیون بینالمللی هنگکنگ درباره بازسازی ایمن و سازگار با محیط زیست کشتیها، از ۲۶ ژوئن ۲۰۲۵ به اجرا در خواهد آمد.
• این کنوانسیون الزامات بازسازی ایمن و حفاظت از محیط زیست در مراحل پایان عمر کشتیها را مشخص میکند.
۳. مقررات مربوط به کالاهای خطرناک (HAZMAT)
• از سال ۲۰۲۵–۲۰۲۶، دستورالعملهای فنی جدید سازمان بینالمللی هوانوردی غیرنظامی (ICAO) و اصلاحیه شماره ۴۲–۲۴ کد بینالمللی کالاهای خطرناک دریایی (IMDG) لازمالاجرا خواهند شد.
• علاوه بر این، قانون حملونقل مواد خطرناک (HMR) آمریکا توسط PHMSA اصلاحاتی دریافت کرده تا با مقررات بینالمللی همسو شود؛
از جمله تغییر در نامهای حمل، کلاسهای خطر، شیوه بستهبندی و محدودیتهای حمل هوایی یا دریایی.
۴. دیجیتالیسازی در فرایندها و گزارشدهی
• ابزارهایی مانند پورتال THETIS MRV در اروپا برای ردیابی انتشار گاز از کشتیها به کار گرفته شدهاند، به همراه فناوریهایی مثل QR کد برای صحتسنجی مدارک و استفاده از سنسورهای هوشمند در کانتینرهای حمل باتری و کالاهای فاسدشدنی.
• توصیه شده تا کسبوکارها – حتی برای SMEها – از ابزارهای دیجیتال و همکاری با شرکای لجستیکی استفاده کنند تا فرآیندهای انطباق مقررات را خودکار و کارآمد کنند.
۵. چارچوبهای بنیادی حقوقی و کنوانسیونها
• کنوانسیون روتردام و CMR بهعنوان مقررات اصلی حمل دریایی و جادهای، همچنان در تحلیل تطبیقی حقوق داخلی و بینالمللی جایگاه دارند.
• در زمینه حملونقل چندوجهی (multimodal)، اختلاف قوانین واحد در زمینههای مختلف حقوقی چالشی جدی است. برای حل این اختلافات، توصیه میشود از قواعد حل تعارض و قراردادهای استاندارد بینالمللی استفاده شود.
جمعبندی و توصیهها
الف) شایسته است کلیه فعالان (واردکننده، صادرکننده، شرکتهای حملونقل) برای سالهای پیشرو:
• سیستمهای رصد انتشار گاز را پیادهسازی کنند.
• بازسازی کشتیها را طبق کنوانسیون هنگکنگ تنظیم نمایند
• در حمل مواد خطرناک از مقررات HAZMAT تبعیت کنند
• فناوریهای دیجیتال انطباق را در فرآیندهای خود وارد کنند.
ب) به منابع رسمی نظیر IMO، IATA، PHMSA و پورتالهای مرجع دیجیتال مراجعه کرده و در صورت امکان در دورههای آموزشی، مشاوره و دفترچههای راهنمای اجرایی سرمایهگذاری کنید.